Op mijn coachingskalender staat vandaag de definitie van niet-leren: Hetzelfde blijven doen maar andere resultaten verwachten. Ik vind dit wel treffend, want deze valkuil is natuurlijk in elke organisatie aanwezig. We bieden nog maar een cursus aan, nog maar een leertraject en dan worden onze medewerkers wel kwalitatief beter en langer inzetbaar.

Maar is dit wat een lerende organisatie nodig heeft? Ik denk het niet. Dit is vooral aanbod gericht aan (vaak lagere) werknemers. Niet een verandering die ervoor zorgt dat er sprake is van een andere, effectievere manier van kijken naar en omgaan met veranderende eisen aan een beroep. Leren en ontwikkelen is op alle niveaus in de organisatie belangrijk om bij te blijven en goed te blijven functioneren, daar ben ik wel van overtuigd. In sommige sectoren, denk bijvoorbeeld aan de zorg en de kinderopvang zijn er nu al tekorten en is het belangrijk dat we de mensen die er nu werken ook echt zolang mogelijk behouden. Omdat zij in hun dagelijkse werk nu al hun handen vol hebben en de werkdruk vaak hoog is, dienen we de leerprocessen aan te laten sluiten bij hun praktijk.

Maar hoe? Maar wat maakt een organisatie nu een lerende organisatie? Wat is er dan nodig?

Op organisatieniveau is het essentieel dat er balans gezocht wordt tussen de organisatie doelen en de individuele doelen. Maak helder wie wat moet leren, op welk niveau en met welk doel. Je kunt pas bewust leren als dit benoemd is. Formeel leren kan een onderdeel van het totaal plaatje zijn en blijven, zeker omdat bijvoorbeeld de eisen in zorg en kinderopvang strenger zijn geworden. Maar organiseer dan ook dat werknemers geen zaken gaan leren die ze allang kennen en kunnen. Ofwel zorg dat de eerder verworven competenties (EVC) gemeten en benut worden.

Daarnaast, wil je als organisatie de resultaten van leerprocessen borgen, dient leren en ontwikkelen een integraal onderdeel te zijn van het kwaliteitsbeleid van die organisatie. Geen eenmalige cursus, maar leren als onderdeel van de professionele en persoonlijke ontwikkeling.  Daarbij voortbouwend op wat er is en de werkplek met de eigen werkprocessen als leidend nemen.

Allemaal waar, hoor ik je nu denken, maar ik hoor nog geen toverwoord hoe we dit ook laten werken.

Als ik een toverwoord zou mogen kiezen dan kies ik voor VEILIGHEID. Mensen leren het meest als ze zich veilig en vertrouwd voelen. Als ervaringen gedeeld mogen worden, zonder dat ze bestempeld worden als goed en fout.En juist door ervaringen te delen, leren we. Open deur? Misschien. Maar veel scholing, of ontwikkeltrajecten worden ervaren als “ik doe iets fout”.  Zeker als er sprake is van minder werk of een reorganisatie. Terwijl het eigenlijk een kadootje is als je organisatie zo is ingericht dat je mag blijven leren en je mag blijven ontwikkelen. Een veilige sfeer scheppen is een basisvoorwaarde voor het slagen van het proces naar een lerende organisatie.

Hoe doen we dit?

Graag jullie ideeën en reacties!  Wordt vervolgd..

Volgens recente berichten gaat het deeltijdonderwijs zoals wij dat nu kennen op de schop. Hoe dit precies eruit gaat zien is nog niet bekend, maar, zoals veel onderwijsontwikkelingen gaan op dit moment, is de kans op verbetering gering. Zo zijn de beslissingen in het passend onderwijs  een stap terug in onze beschaving en doen weinig recht aan gelijke kansen voor ieder kind.

Eind maart zal staatssecretaris Zijlstra een brief sturen naar de eerste en tweede kamer waarin hij zijn plannen toelicht. Hoewel de precieze inhoud nog onbekend is zie je nu al dat de onrust zorgt voor mindere aantallen, omdat studenten, mede door de langstudeerboete de schrik er goed in hebben zitten. Nog nooit begonnen zo weinig eerstejaars aan een deeltijd hbo-opleiding en aan de universiteiten is de deeltijd-instroom in twee jaar gehalveerd[i]

Ik maak me hier zorgen over. Deeltijdonderwijs is juist die vorm van onderwijs die werkenden duurzaam inzetbaar houdt omdat zij aan hun professionaliteit blijven werken. Beroepen veranderen snel en blijven leren blijft nodig om je vak vakkundig uit te oefenen.

Recentelijk heb ik een MDL-college mogen geven aan een groep studenten over mijn ervaringen met de zorg. De studenten waren allemaal werkende verpleegkundigen die naast hun baan een specialistische MDL- opleiding volgden. Ik was onder de indruk van deze groep. De opleidingsdagen zijn in Nijmegen, maar de studenten komen uit ziekenhuizen uit alle hoeken van het land. Vaak gaan zij de avond ervoor al op pad om ’s morgens om half negen fit in de collegebanken te zitten. Ze werken dan lange dagen samen en volgen colleges. Deze kennisuitwisseling is zo’n verrijking! Voor de studenten zijn dit zware investeringen in hun professionaliteit naast hun werk en, voor mij als patiënt hele waardevolle investeringen in de zorg!

Het zou ontzettend jammer zijn als minder verpleegkundigen dit aan zouden durven uit angst voor de hoge kosten die het met zich mee kan gaan brengen.

Nu wil ik niet beweren dat elke vorm van onderwijs een exclusieve zorg van de overheid is, natuurlijk horen particuliere aanbieders ook op die markt thuis en zijn er kwalitatief erg goede particuliere opleidingen. Waar we volgens mij wel voor moeten waken is een sfeer dat bijscholen, deeltijd of duaal onbetaalbaar wordt. Willen we in de pas blijven lopen in Europa dan moeten we zeker scholing niet gaan ontmoedigen. Zeker niet in het post initiële onderwijs! Alleen als werknemers naast hun werk hun vaardigheden en competenties op peil blijven houden, blijven zij   duurzaam inzetbaar. Uiteindelijk zal dit economischer zijn dan uitval en onbekwame werknemers. Kosten zullen lager zijn dan de baten.

Hoe zorgen we ervoor dat deeltijdonderwijs niet versoberd? Wat zijn randvoorwaarden?

Zelfstandig ondernemers vertellen over hun passie voor hun eigen onderneming. Vandaag: Fleur Dinjens, een jonge vrouwelijke ondernemer die met volle teugen geniet van haar ondernemerschap in Dinjens Advies.

Ruim een jaar geleden kreeg ik het briljante idee om mijn eigen zaak te beginnen. Geïnspireerd door bijzondere en sterke vrouwen om me heen, wilde ook ik de wereld van de (jonge) vrouwelijke ondernemers betreden. Op 3 januari 2011 zag mijn bedrijf het levenslicht en nu, 9 maanden later, maak ik voorzichtig de balans op van de eerste stapjes van mijn bedrijfskindje.

Creatieproces

Het creatieproces was er een van denken, voelen en opbouwen. Wie ben ik, wat is mijn unieke waarde en hoe vertaalt die waarde zich naar de markt? Hoe wilde ik laten zien dat ik een goede partner ben bij het vormgeven van leren en ontwikkelen van mensen en organisaties?  Hoe laat ik nu zien dat mijn interventies innovatief zijn en vooral duurzaam?

Hoe ging ik dit visualiseren in logo en website? Wie maakte dit voor mij? Mijn website werd vormgegeven door een collega jonge vrouwelijke ondernemer. een van de vele nieuwe contacten die ik opdeed in deze periode.  Nieuwe werelden gingen open en ik kreeg veel vertrouwen in mezelf en anderen. Spannende stappen met een mooi resultaat. De website staat en mijn bedrijfslogo maakt me nog elke dag blij.

De eerste klant

Maar dan. Daar zat ik dan in mijn vers geverfde werkkamer; nieuwe laptop, stoer bureau en genoeg kaartjes om de Chinese muur mee te behangen. Nu nog klanten. Het liedje van Wim Sonneveld “de eerste klant” ging me regelmatig door mijn hoofd.

Maar zoals die dingen gaan, ik kwam op het juiste moment een aantal mensen tegen die me vroegen wat ik tegenwoordig deed. Vol vuur vertelde ik van mijn bedrijf en jawel, de eerste vraag voor een offerte kwam dezelfde dag nog binnen! De kop was eraf en ik ging aan de slag. Vol goede moed en met zekere tred.

Genieten en leren

Met elke nieuwe opdracht, stijgt mijn vertrouwen in mezelf en mijn bedrijf. Natuurlijk word ook ik regelmatig heen en weer geslingerd tussen blaken van zelfvertrouwen en de angst dat ik onvoldoende werk genereer. Natuurlijk pak ik soms de krant op zoek naar die vaste baan met zekerheid.
Maar gelukkig zijn mijn opdrachten zo mooi en passend bij mijn expertise dat ik steeds weer opnieuw toegeef dat ik toch het liefst ondernemer blijf. Ik geniet hier elke dag van, en leer ook erg veel over mezelf. Ik mag nu werken conform mijn eigen inzichten, waarden en normen. Maar dat vraagt wel zelfreflectie.

Ik leer praktische zaken oplossen. Ineens is er geen afdeling ICT meer die mijn hopeloos vastgelopen PC wel even oplapt. Ik leer over nieuwe (sociale) media en hoe deze te gebruiken. Ik kies bewust voor investeren in opleidingen en ontwikkel trajecten om mijn eigen leven lang leren te blijven vormgeven.

Samengevat:

Een heerlijk, spannend confronterend jaar wat me zowel zakelijk als persoonlijk veel opgebracht heeft!

Na een periode van ziekte probeer ik het vertrouwen terug te krijgen in mijn eigen lichaam en het herstellend vermogen daarvan. Dit is een grillig proces en maakt me pijnlijk bewust van mijn eigen onzekerheden. Blaken van zelfvertrouwen en blind vertrouwen op mijn lijf is er niet meer bij. Het vege lijf liet me recentelijk hardhandig in de steek en het vertrouwen is geschaad. Toch is het voor mijn welbevinden van wezenlijk belang dat ik dit vertrouwen weer terugvind.

Vertrouwen. Het lijkt de laatste tijd een sleutelwoord. Wij als maatschappij zijn het vertrouwen in de veiligheid van ons voedsel kwijt door een venijnige bacterie, banken zien we niet meer als hoeders van onze zuurverdiende centjes, het vertrouwen in ons onderwijs staat ter discussie door de “ Inholland affaire”, we verliezen het vertrouwen in de medische wetenschap als een ziekte onvoorspelbaar blijkt, het PGB[1] gaat ten onder aan zijn eigen succes omdat te veel mensen er gebruik van maken, maar vooral omdat we de gebruiker wantrouwen en er zoveel tijd en geld gaat zitten in controle dat het systeem onnodig duur wordt. Wat als we de gebruiker nu eens meer hadden vertrouwd? Verwarren we zekerheid hier niet teveel met vertrouwen? Hoort onzekerheid niet bij het leven en is vertrouwen niet van een heel andere orde?

Neem nu mijn lijf. Ik heb de zekerheid dat ik moet leren leven mijn ziekte. Maar daarmee moet ik nog steeds leren vertrouwen op de signalen die mijn lichaam geeft. En chronisch ziek wil helemaal niet zeggen dat ik altijd beroerd ben! Het vertrouwen in goede tijden en die ook goed benutten is mijn uitdaging!

Zo ook met het hoger onderwijs. Laten we de cijfers ook niet uit zijn verband rukken. Niet het hele hoger onderwijs is ziek. Verreweg de meeste opleidingen doen het prima en leveren capabele starters af. Helaas is het bij een aantal opleidingen minder goed geregeld. Trek daar je conclusies uit, werk hieraan en het vertrouwen wordt hersteld! Leer de manager opnieuw bescheiden zijn en vertrouw op de kwaliteit van de student.

Bescheidenheid zou ook topmensen bij de banken sieren en graaigedrag past niet in het herstel naar vertrouwen in de financiële markten.

Het PGB is ooit in het leven geroepen omdat we vertrouwden in de eigen kracht en inzichten van het individu. Die kon immers zelf goed inschatten wat hij of zij nodig had om zo goed mogelijk te functioneren. Prachtig uitgangspunt. Maar minister, blijf dan ook bij dit punt en vertrouw er ook op dat de verantwoording goed gebeurt. Dit maakt het systeem aanzienlijk goedkoper. Wat ons voedsel betreft: helemaal uitsluiten kunnen we bacteriën niet. Goed voor onszelf zorgen en gezond eten is toch de beste remedie tegen ziektes en houdt ons het best op de been. Nadenken over bio industrie en grootschaligheid kunnen we wél. Zorgvuldig de voors en tegens bekijken en naar eer en geweten producten kiezen kunnen we wél. Vertrouwen in ons eigen oordeel móéten we wel.

Volgens Stephen Covey is vertrouwen een economisch meetbaar managementinstrument. Het is dé kritische succesfactor in de nieuwe economie. Ook in relaties tussen mensen, of dit nu privé of zakelijk is, is vertrouwen altijd belangrijk. Zonder vertrouwen geen echte verbintenis en geen succes.
En nu is het mijn beurt om het vertrouwen in mijn lichaam terug te vinden en weer  te leren floreren. Ik hoop van harte dat de maatschappij mijn voorbeeld volgt. Samen komen we waar we zijn moeten!

In alle commotie en onrust rondom de aardbeving in Japan besloot mijn lichaam solidair te zijn en onderging het haar eigen schok.  Ik werd met spoed opgenomen wegens een volledige en heftige ontsteking van de dikke darm. Nu heb ik colitis ulcerosa; een ziekte die altijd in het diepst van je lichaam rommelt, dus een uitbarsting moest er een keer van komen. Ik beschik nu eenmaal over een veel te enthousiast auto immuunsysteem.

Eenmaal opgenomen in het ziekenhuis en opgezogen door de zorg viel ik van de ene verbazing in de andere. Denkend in een veilig en modern land te wonen, werd ik geconfronteerd met blunder op fout in het ziekenhuis.

Een paar voorbeelden: hygiëneregels werden met voeten getreden in quarantaine. Infusen werden verkeerd aangelegd. Bij een te hoog suiker werd mij geadviseerd dieetvoeding op suikerbasis te drinken (wat me insuline spuiten opleverde).  Mij wordt geadviseerd voor mijn eigen rust geen bezoek anders dan mijn man te ontvangen en om dit “kracht bij te zetten” legt men mij op een kamer met een stervende mevrouw. Zoekend naar mijn rust word ik geconfronteerd met  luid ruziënde familieleden die de erfenis vast verdelen over het hoofd van deze mevrouw heen, om 5 minuten later weer in snikken uit te barsten.  Vervolgens moet ik weer opnieuw beginnen met regelmatig eten terwijl ter linkerzijde bij mijn buurvrouw er alles met dezelfde frequentie  uitkomt.

Net toen ik op het punt stond infusen uit te trekken en mijn heil elders te zoeken, was daar dan steeds die ene verpleegkundige (vaak heette ze Greetje) die het elke keer weer rechtzette. Ze verplaatste me naar de (wat rustigere) zaal. Zij haalde ‘s nachts nog alle infusen eruit om ze nu GOED in te zetten. Zij zorgde dat ik toch op tijd insuline bij kreeg voor ik helemaal naar werd. Ik werd me erg bewust van de kwetsbaarheid van ons systeem en de kracht van het individu. Het was steeds die ene speciale persoon die me er weer doorsleepte. De verpleegster met de hand door mijn haar als ik mijn kinderen miste. Een verpleegster met een nat washandje tegen de angsten die prednison me bezorgde. Pure zorg voor mijn welzijn.

Maar ook de lieve mensen die kaartjes stuurden. De vele  opbeurende smsjes. Mijn opdrachtgeefster die een mooie bos tulpen stuurde met de tekst “neem de tijd”.  De ouders van kinderen uit de klas die spontaan hun hulp aanboden. Mijn man die thuis mijn lievelingsdekbed er schoon op had liggen. Mijn ouders die fit zijn en bijspringen voor de kinderen. Deze mensen maken dat je je gezegend voelt. Zij zorgen dat je niet bij de pakken neerzit. Dat je weer dapper je plekje zoekt in je gezin en op die arbeidsmarkt omdat ze vertrouwen in je uitspreken. Hulde aan deze vriendschappen. Dit is het menselijk kapitaal dat mijn wereld laat draaien!

Op mijn laatste ziekenhuisdag zag ik ze ook in Japan alweer voorzichtig opkrabbelen. Ontroerende beelden van jongeren bij een diploma-uitreiking tegen de achtergrond van hun verwoestte school. Een juffrouw die met haar leerlingen op de rampplek zocht naar bruikbare spullen. Samen gaan ze opruimen en opbouwen. Wat een kracht!

Sociaal kapitaal[1], natuurlijk heb ik die term als socioloog veel gehoord. Die kon me niets nieuws meer brengen. Dacht ik.

Vorige week was ik een van de gelukkigen die de workshop “durftevragen”[2] mocht volgen.  Hier kreeg Sociaal Kapitaal ineens een prachtige, kleine en concrete invulling. Ineens was ik zelf onderdeel van ons sociaal kapitaal.

Wat is “durf te vragen”?

Kort gezegd gaat het zo. Een deelnemer stelt een vraag en de anderen (9 in ons geval) reiken ongelimiteerd en zonder dat de vrager interrumpeert  oplossingen en tips aan. We duiken in onze grijze massa en we vinden linken in onze kennissenkring, collega’s en zolderkamers om de vrager te helpen. De vraag kan zo mooi en gek zijn als de vrager zelf wil. Een kamer voor je kleine zusje in Amsterdam? Bruine stoeptegels voor bij de gordijnen van Annette? Contacten om een goed concept uit te werken en neer te zetten? Alles mag! En verrassend, alles inspireerde ons om mee te denken. Ondertussen zette onze trainer elke vraag steeds op twitter om zo toegang te krijgen tot een grote vijver vol sociaal kapitaal. En met succes. Respons te over. Wat blijkt? Mensen helpen graag een ander. Aan het eind van de sessie lag het adres met de bruine stoeptegels klaar en had ik van mijn fel begeerde contact het telefoonnummer.

De Visie hierachter is dat:

-          Mensen elkaar van nature graag helpen,

-          Het vinden van het antwoord begint bij het stellen van de juiste vraag,

-          Groei begint met geven en dat delen vermenigvuldigen is,

-          We leven in een wereld van overvloed, we moeten opnieuw leren de sociale overwaarde opnieuw te ontsluiten!

(bron: durftevragen.nl)

Middel: mens en twitter.

Resultaat: veel inspiratie en soms zelfs net die missing link om de vrager een stap dichter bij haar doel te krijgen.

Verbluft was ik!  Daar zat ik dan, een hbo opleiding en een academische in de zak, volledig onwetend van het fenomeen twitteren.  En dat terwijl het voor mij het ideale medium is! Jaren kreeg ik het verwijt dat ik te kort van stof was, bloed zweet en tranen kostte het me om mijn onderzoeksbevindingen van wol te voorzien en tot een rapport uit te laten uitgroeien. Moest ik hier ineens me beperken tot 140 characters als ik iets wilde communiceren. Wat een geluk! Terug naar de KERN en naar mijn talent.

In een middag kwam ik ook zomaar een stap dichter bij wat een leven lang leren dan werkelijk is! En stond EVC[3] ooit niet alleen voor EERDER maar ook voor  ELDERS verworven competenties? Niet alles leren we via het onderwijs, laat staan in je initiële opleiding.  Een gegeven zou je zeggen. Waarom lukt het ons dan niet om dat Leven Lang Leren een goede vorm te geven? Hoe krijgen we dan onderwijsinstellingen zo ver dat ze ervaring opgedaan buiten de schoolmuren daadwerkelijk serieus gaan nemen?

Werk aan de winkel!

Wordt vervolgd…

[2] Voor meer informatie en aanmelden workshop www.durftevragen.nl

[3] Erkennen van Verworven Competenties. Meer informatie www.kenniscentrumevc.nl